* ( « فَجَعَلْناه فِي قَرارٍ مَكِينٍ » ) * ، يعنى در رحم و * ( « إِلى قَدَرٍ مَعْلُومٍ » ) * يعنى تا منتهاى اجل « 1 » . مؤلف : و در اصول كافى در روايتى از ابى الحسن ماضى ( ع ) آمده كه آيه * ( « أَ لَمْ نُهْلِكِ الأَوَّلِينَ » ) * را بر تكذيبگرانى تطبيق فرموده كه در خصوص اطاعت از اوصياى پيغمبر او را تكذيب كردند و جمله * ( « ثُمَّ نُتْبِعُهُمُ الآخِرِينَ » ) * را بر كسانى تطبيق فرموده كه نسبت به آل محمد جفا كردند « 2 » . و اين حديث علاوه بر اضطرابى كه در متن آن هست صرف تطبيق مصداق بر آيه است ، نه تفسير آن . و نيز در آن كتاب آمده كه در معناى آيه * ( « أَ لَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ كِفاتاً أَحْياءً وَأَمْواتاً » ) * فرموده « كفات » به معناى مساكن است . آن گاه اضافه كرده كه امير المؤمنين ( ع ) در مراجعتش از صفين به قبرها نظر انداخت ، و آن گاه فرمود : اينجا كفات اموات است ، يعنى منزلگاه ايشان است و سپس نظر انداخت به خانه هاى كوفه و فرمود : اينها كفات زندگان است ، آن گاه اين آيه را تلاوت كرد : * ( « أَ لَمْ نَجْعَلِ الأَرْضَ كِفاتاً أَحْياءً وَأَمْواتاً » ) * « 3 » . مؤلف : و در كتاب معانى الاخبار به سند خود از حماد از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه آن جناب نظرى به مقابر انداخت ، و سخنانى كه در حديث قبل آمده بود به زبان آورد « 4 » . و در همان كتاب در تفسير جمله * ( « وَجَعَلْنا فِيها رَواسِيَ شامِخاتٍ » ) * آمده كه منظور كوه هاى مرتفع است . و نيز در همان كتاب در معناى جمله * ( « ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ » ) * آمده كه : در آن ، سه شعبه از آتش است ، و در معناى * ( « إِنَّها تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ » ) * فرموده شراره هايى از آتش كه به بزرگى قصرها و كوه ها است . و نيز در همان كتاب در تفسير * ( « إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي ظِلالٍ وَعُيُونٍ » ) * آمده كه فرمود : در سايه هايى از نور كه روشنتر از نور خورشيد است « 5 » . و در مجمع البيان در ذيل آيه * ( « وَإِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ » ) * مىگويد : مقاتل گفته

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 400 . ( 2 ) اصول كافى ، ج 1 ، ص 435 ، ح 1 . ( 3 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 400 . ( 4 ) معانى الاخبار ، ص 342 ، ح 1 . ( 5 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 400 .